جزیره در کهکشان

 
دایره گچی
نویسنده : میس شانزه لیزه - ساعت ۱:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/۱٢/۱۳
 

میس شانزه لیزه ، شال و کلاه کرد و رفت به دیدن نمایش دایره گچی .  دایره گچی که برداشت آزادی از دایره گچی قفقازی برشت هست قطعا هر علاقمند به تئاتر رو به این فکر وا میداره که ( فاصله گذاری ) توش وجود داره یا نه ؟

 چه بخواهیم و چه نخواهیم اسم برشت و فاصله گذاری همیشه کنار هم و با هم بوده . فاصله گذاری هم در معنای کوتاه و موجز خود یعنی زمینه برای خودآگاهی تماشاگر نمایش فراهم شه . فاصله بین احساسات بازیگر و مخاطب . این که فاصله گذاری به وسیله و ابزار دیالوگ یا از طریق دیالکتیک بین   بتواند قدرت اندیشیدن را در تماشاگر افزایش دهد . همه و همه ی اینها تکنیکهایی است که باید در نحوه ی اجرایی متن های برشت به کار گرفته شود . حالا میس میخواست مو را از ماست بکشد بیرون و رفته بود تا ببیند آیا میتواند یک کار متفاوت ببیند ؟ خوب یاد شما ، میس ما و همه ی علاقمندان تئاتر هست که در نمایش زن نیک ایالت سچوان اثر برتولت برشت که توسط آزیتا حاجیان در تالار اصلی تئاتر شهر و بازی بی نظیر مریلا زارعی اجرا شد به خوبی این شیوه ی نمایشی توسط تکنیک کارگردانی دیده شد .و.. به همه چسبید . اما در این دایره گچی آنچه که میس دید به اندازه ی نوشته ای در چهارچوب بلاگ نیست . چیزی که مخاطب باآن رو به رو میشود در ابتدا، فضایی است غریب ، با نورپردازی عجیب ، 100 بازیگر با ماسک ، زنی با دامنی 120 متری در وسط ... دیگر هیچ چیز معلوم نیست انگار که وارد روز رستاخیز شوی . کم کم متوجه میشوی که به تماشای زندگی آدمهایی آمده ای که گذاشته اند تو عور ببینیشان . ولی با ماسک . چرایی اش همان مکتب تئاتر است .  فضا با طبلی که نواخته میشود شکسته شده و سکوت همه جا را فرا میگیرد . زن میزاید و دامنش به  چندین تکه تقسیم میشود . از زیر دامن ده سرباز بیرون می آیند . سرآغاز جنگ است . 4 سرباز به آسمان میپرند میبینیم که میله هایی را میگیرند و دیگر نمیبینیمشان باقی سربازها شور برشان داشته  جنگ تئاتری میکنند . در هیاهوی جنگ، بازیگران دست تماشاچی را میگیرند و آن ها را در دو گاری که فقط برای نشستن تماشاچی درست شده هدایت میکنند . سپس دعوای گورکن ها و مرده شورها را میبینیم ، هنوز معلق در فضاییم که  ترانه ای میشنویم . اگر خوب دقیق شویم بس کیفورش میشویم . ترانه ،امروز ما را و دیروز ما را (این ما میتواند به همه ی آدمهای جهان نسبت داده شود ) بیان میکند . سایه ی بازیگران را روی زمین میبینیم . بعد بازیگران تماشاگرها را غافل میکنند از دور وبرشان بیرون می آیند و شروع میکنند از زمین هایشان حرف زدن . آنها دعوای خود را به محکمه میبرند. این  خود در اپیزودهایی که طراحی و شروع و پایانش با میزانسنی هوشمندانه صورت گرفته نمایش داده میشود . در این میزانسن تماشاگر ناخواسته توسط گاری در زوایای 90 درجه -120 درجه- 360 درجه - رو به روی هم - قرار میگیرند . تماشاچی خود ناخواسته در دعوا حاضر است و شاکی . او به واسطه ی گاری ها خود به کاراکتری مستقل بدل میشود . این داستان محکمه و به قضاوت گذاشتن قانون، بسیار جذاب است و همان است که در دایره گچی قفقازی گفته میشود . همان است که برشت در نمایش  مادر میگوید . مادری که انگار از زبان همه ی مادران جهان حرف میزند . در انتهای نمایش  با مادر حقیقی و زنی که بچه را در جنگ از میان خون و همهمه  نجات داد میبینیم . ولی در انتها بچه سرانجام بچه ی دایره گچی برشت را پیدا نمیکند . زنی که مادر بچه نیست و لی بچه را بزرگ کرده و مادر واقعی بچه رو به روی همند . هیچ کدام بچه را بر نمیدارند . اینکه بالارخ روزی همه از پدران و مادرانشان جدا میشوند و هیچ پدر و مادری نباید حس مالکیت بر فرزند خود را داشته باشد .  اینکه هیچ فرزندی - جزو مال و منال  هیچ والدینی نیست و مستقل است و در نهایت یک روز تنهاست . همه ی اینها در دایره گچی بود. دیدگاه قاضی ها و بازی ان ها داخل ماسکی به عظمت 5 بازیگر خود بس جذاب است .     ضمن اینکه در مابین اپیزودها خلاقیت دیگری شکوفه زده که آدم را یاد کانال های روسی میاندازد . فیلمهایی که با یک دوبلور از ابتدا تا انتها دوبله میشود . در این جا یکی از بازیگرها را در استدیو میبینیم . او که آشکارا در حال دوبله ی - مثلا - زبان بازیگرهای رو به رویش است ، - بازیگرها نامفهوم حرف میزنند - بعد از اینکه ناگهان یکی از قاضی ها وارد استدیو شده و صفحه ی دوبله را عوض میکند همه چیز را وارونه میخواند . بازیگرها با هم دعوا میکنند اما دوبلور به جای پرخاش میگوید ( صلح . دوستی ) که این خود نکته ی بس جالبی است که سانسور را بیان میکند و چیزهای دیگر را . . .  

 

یکی از اپیزوهایی که برداشت مستقیم از نمایشنامه ی برشت است در این نمایش دیده میشود که بسیار مسجع نوشته شده و موزون است و فوق العاده طنز درش به کار رفته . طنز واقعی نه لودگی یا فکاهی یا هزل . طنز . . . این اپیزود 7 مادر را نشان میدهد که هر کدام مدعی مادری برای فرزند پیدا شده هستند و گروشه را دزد بچه خطاب میکنند . در این اپیزود از شگردهای جالبی استفاده شده .

در انتهای نمایش هم به شیوه ی آنتونن آرتو میبینیم که تماشاچی وسط دایره ای قرار گرفته و بازیگران دورشان هستند و کالسکه ی بچه در مرکز . همان طور که بچه تئاتری ها میدانند آرتو تئاتر خشونت را پایه گذاری کرد که این خشونت با اون خشونتی که شما فکر میکنید متفاوته . آرتو  معتقد به تئاتری   از نوع تقابل مستقیم و ارتباط متقابل با تماشاگر  بود که این ارتباط تا مرحله‌ی برخورد فیزیکی بین تماشاگر و بازیگر پیش می‌رود که در این نمایش در بعضی جاها دیده میشود .

دوستش داشتم . ( در عکس بالا در میان فریبرز عرب نیا و بابک حمیدیان را میتوانید میان تماشاچی ها ببینید و ) از میان کسانی که به دیدن این نمایش امده اند میتوان به دکتر عکی رفیعی . افشین هاشمی . اصغر دشتی . باران کوثری . نگار جواهریان . یاسر خاسب . فریبرز عرب نیا و بابک حمیدیان اشاره کرد . (عکس: رضا موسوی )

عوامل کار که در بروشور و پوستر میتوان دید افراد زیر هستند .

کارگردان : حمید پورآذری / نویسندگان : نشمینه نوروزی . محمد زمان وفا جویی . ترانه سرایان : رسول ادهمی - حسین نام آور / آهنگسازان : محمدرضا حریری . امیرعلی خسروانی / طراح ریتم و سازهای کوبه ای : آیدین شفایی

بازیگران به ترتیب حروف الفبا: ناصر آقاپور .بهنام احمدی .  هاشم اسماعیلی . الهه اکبری . پگاه اویسی .  سینا بالاهنگ . احسان بدخشان . الهه پروانی . فروزان پروانی . حسین پوریانی .  کمال الدین پیر هادی . عاطفه جمالی . مهدیه جهان شیر . هانیه جهان شیر . اشکان حامدی ضیائی . بهناز حدادی . آبان حسین آبادی .  سمیه حمزه نژاد . سجاد حمیدیان . مریم حیدری .  هدی حیدری . علی خالقی .  هستی خان چرلی .  علی خلیلی .  حمید خوانین . نیلوفر دادخواه .  میثم رجبعلی نژاد . المیرا رضایی . مریم روحیان . مریم رها . سعید زارعی . مینا زمان . ساقی ساقیان .  حسین سپهر نژاد .  سوده سعدایی . ساناز سیداصفهانی . مهدی شاهدی . پویا شهرابی . نیما شهرابی .  رضا شیخ انصاری .  مژده شیخ لر .  نرگس شیر محمدی . مرسده صادقی .  سحر صبا . بیتا صمیمی نژاد .  علیرضا صنعتی . امیر عبادی . محبوبه عباسی .  امید عسکری . محمد عطوفی . مریم علیزاده . کاظم عینعلی . نفیسه فاطری . فاطیما فراهانی . سودابه فرخنده . مهرنوش فطرت . راضیه  فلاحی .  نگار فیروزی . محمد کریمی . حسین کریمی . لیلی کریمی . علی اصغر کوزه گر . مرجان کیانی .  رضا لطیفی . مینا محترمی . محمد محقق منتظری . مهرآفرین محمد بیگی . سهراب مدنی . حسنی مرتضوی . سارا معماری . آتنا معینی . سبا مقصودی . سعید موسوی . محمد میرمحمد حسینی . مهران میری . بهنوش ناصر پور . حسین نام آور . آمنه نوری . ستایش نیک بختیان . الناز وزیری . فائزه یادگاری . محمد صادق یزدانی . تینا یونس تبار .

* سپس نوشت * امین تارخ و استاد عباس جوانمرد و پیش از ان هدایت هاشمی  و حسن معجونی و ..از این کار دیدن کردند .

لینک ---<< با حمید پورآذری به مناسبت دایره گچی - روزنامه ی شرق >>

- دایره گچی در فرهنگسرای بهمن نقد میشود . (لینک )

- محو شدن مادر در روابط مدرن ( رضا آشفته )--->>> (لینک خبر )

-  ضمنا دایره گچی دو اجرایی شد .


 
comment نظرات ()